Кыскартуунун ыкмалары
- Негизги ойду бөлүп көрсөтүү: Ар бир абзацтагы же тексттин бүтүндөй негизги оюн аныктоодон баштаңыз. Негизги ой — бул автордун окурмандарга жеткиргиси келген эң маанилүү маалыматы.
- Суроолор: "Текст эмне жөнүндө?", "Автор эмнени айткысы келди?", "Эң маанилүү факты кайсы?" сыяктуу суроолорго жооп табуу керек.
- Ачкыч сөздөр: Текстте көп кайталанган жана мааниси чоң болгон сөздөрдү жана сөз айкаштарын белгилеп алыңыз. Алар негизги ойду табууга жардам берет.
- Экинчи пландагы маалыматтарды алып салуу: Текстти кыскартууда негизги ойго таасир этпеген деталдарды, мисалдарды, кайталоолорду жана экинчи даражадагы сүйлөмдөрдү алып салуу керек.
- Мисалдар жана деталдар: Эгерде текстте негизги ойду түшүндүрүү үчүн берилген мисалдар болсо, аларды калтыруу зарыл эмес.
- Кайталоолор: Бир эле ой ар кандай сүйлөмдөр менен кайталанса, алардын бирин гана калтырыңыз.
- Синонимдер: Көп сөздөрдүн ордуна бир синоним же бир кыска сүйлөм колдонуңуз.
Кыскача мазмун
Кыскача мазмун — бул баштапкы тексттин негизги маанисин кыска жана так жеткирүү. Бул текстти кыскартуу процессинин натыйжасы.
- Кыскача мазмундун максаты: Окурманга убакытты үнөмдөп, тексттин жалпы мазмуну жөнүндө толук түшүнүк берүү.
- Кантип түзүү керек:
- Тексттин негизги ойлорун белгилеп, аларды ырааттуулук менен жайгаштырыңыз.
- Ар бир абзацтын негизги оюн бир же эки сүйлөм менен баяндаңыз.
- Жаңы сүйлөмдөрдү түзүүдө автордун сөздөрүн сөзсүз кайталабастан, өз сөздөрүңүз менен жазыңыз.
- Даяр болгон кыскача мазмун баштапкы тексттин көлөмүнүн 1/3 же 1/4 бөлүгүн түзүшү керек.
