нөлдүк артикль

C1. Артиклдер: a/an → the → ∅ (нөлдүк артикль)

Негизги идея (кыскача)

• a/an — бир, белгисиз нерсени биринчи ирет айтууда (жекелик, саналуучу).
• the — так белгилүү/маалым нерсе, бир дааналык, же контексттен түшүнүктүү.
• ∅ — артикль жок: көптүк жалпы мааниде, саналбаган жалпы мааниде, тилдер/спорт/институт катары колдонулганда.

A) a / an

a/an — саналуучу жекелик зат атооч алдында.

• Форма:
• a — үнсүз үндөн башталганда: a book, a teacher, a university (жазылышы u, үнү /juː/ → a).
• an — үндүү үндөн башталганда: an apple, an hour (hour — /aʊə/).
• Маани: «бир», «кайсы экени белгисиз» → I saw a dog.
• Категория/кызмат: She is a doctor.; Bishkek is a city.
• Өлчөм-узактык: once a week; a hundred soms.
• Туруктуу айкаштар: such a good idea; quite a long day; what a mess!

Экзамдик капкан: a/an көптүк/саналбаган менен түз келбейт: a waters, a informations. → a glass of water; a piece of information.

B) the

the — угарманга маалым/конкреттүү, же уникалдуу объект.

• Кайра айтуу (анапора): I saw a dog. The dog was black.
• Уникалдуулук: the sun, the sky, the internet, the Prime Minister
• Контексттен түшүнүктүү: (In the room) Close the window.
• Суперлатив/тартип саны: the best; the most important; the first/second
• Музыка куралы/бий: play the piano; love the waltz
• Группа катары сын атооч: the rich; the young
• of-фраза менен конкреттештирүү: the capital of Kyrgyzstan; the end of the street

Капкан: Жалпылоо үчүн the + жалгыз жекелик эмес, көптүк же саналбаган колдонуңуз: The lion is dangerous. Lions are dangerous. / The lions in this zoo… (конкреттүү топ).

C) ∅ (нөлдүк артикль)

• Көптүк жалпы маани: Students (∅) need practice.
• Саналбаган жалпы маани: Water (∅) is essential; Information (∅) is power.
• Тил/предмет/спорт: speak English (∅); study physics (∅); play football (∅)
• Туруктуу айкаштар (институт/жөрөлгө): go to bed, go home, at work, at sea; for breakfast/lunch/dinner; by car/bus/train; on foot

Капкан: have breakfast (∅), бирок конкреттүү болгондо the: The breakfast we had yesterday was great.

D) Географиялык аттар (эстеп калчу шаблон)

• Өлкөлөр/шаарлар/континенттер: ∅ → Kyrgyzstan, Paris, Asia
• Өзгөчө (көптүк/кыска формалар): the → the Netherlands, the Philippines, the USA, the UK, the UAE
• Дарыя/деңиз/океан/канал: the → the Naryn, the Thames, the Pacific, the Panama Canal
• Тоо чынжырлары/чөлдөр/арал топтору: the → the Tien Shan, the Alps, the Sahara, the Maldives
• Бир чоку (жалгыз тоо): ∅ → Everest, Fuji
• Көлдөр: көбүнчө ∅ → Issyk-Kul, Lake Baikal, Lake Issyk-Kul

Капкан: the Lake Issyk-Kul → Lake Issyk-Kul (эгер Lake алдын болсо, ∅).

E) Институт vs имарат

• Институт (функция/максат): ∅ → at school, in hospital, at university → He is in hospital.
• Имарат (жай): the → He went to the hospital to visit his friend.; The meeting is at the school.

Капкан: in the hospital ≠ in hospital (биринчиси — имарат; экинчиси — дарылануу).

F) Саналуучу vs саналбаган

• Саналуучу: a/an (жекелик) / the (конкреттүү) / ∅ (көптүк жалпылоо)
• a student; the student we met; students (∅) are tired today.
• Саналбаган: адатта ∅ (жалпы) / the (конкреттүү) / өлчөм бирдиги менен
• information (∅); the information you sent; a piece of advice/water/news.

G) «3-эреже» жыйнагы

1. a/an — биринчи айтылган, белгисиз бир нерсе (an hour; a university).
2. the — кайра айтылган, уникалдуу, контексттен белгилүү (the sun; the first; play the piano).
3. ∅ — көптүк/саналбаган жалпы, тил/спорт/жөрөлгө/институт (students; water; speak English; go to bed; in hospital).

H) Тез мисалдар

• He bought a car. → белгисиз бир даана
• The car is red. → конкреттүү/мурун айтылган
• Cars (∅) are expensive. → жалпы категория
• We swam in the Mediterranean. → деңиз — the
• She is in hospital (∅). / They visited the hospital.
• I need ∅ information. / The information you sent was helpful.