Жыныс системасы — организмдин көбөйүүсүн камсыз кылган органдар системасы. Анын негизги милдети — жыныс клеткаларын (гаметаларды) түзүү, аларды жеткирүү жана жаңы организмдин пайда болушуна шарт түзүү.
Эркек жыныс системасы
Негизги органдар:
- Урук бездер (аталык бездер, тестестер)
- Эркек жыныс клеткаларын — сперматозоиддерди түзөт.
- Тестостерон гормонун бөлүп чыгарат.
- Урук жолдору
- Сперматозоиддерди ташыйт.
- Кошумча бездер
- Уруктук суюктукту (сперма) түзөт.
- Жыныс мүчө (пенис)
- Урукту аял жыныс жолуна жеткирүү функциясын аткарат.
Аял жыныс системасы
Негизги органдар:
- Жумуртка бездер (овариилер)
- Аял жыныс клеткаларын — жумуртка клеткаларын түзөт.
- Эстроген жана прогестерон гормондорун бөлүп чыгарат.
- Жумуртка түтүктөрү (фаллопий түтүктөрү)
- Жумуртка клеткасы жатынга өтөт.
- Уруктануу көбүнчө ушул жерде болот.
- Жатын
- Уруктанган жумуртка түйүлдүккө айланып өсөт.
- Кын (влагалище)
- Төрөөлөрдө жана жыныстык байланышта маанилүү.
Жыныс системасынын иштөө өзгөчөлүктөрү
- Эркектерде жыныс клеткалары өспүрүм курактан өмүр бою түзүлөт.
- Аялдарда жумуртка клеткалары төрөлгөндө эле түзүлүп, жетилүүсү менструалдык циклде жүрөт.
- Жыныс гормондору организмдин экинчилик жыныс белгилерин калыптандырат.
Жыныс системасынын гигиенасы
- Жеке гигиенаны сактоо (күн сайын жуунып туруу).
- Жыныс органдарын жаракаттан жана инфекциядан сактоо.
- Коопсуз жыныстык жүрүм-турум.
- Мезгил-мезгили менен медициналык кароодон өтүү.
- Организмди жалпы чыңдоо (спорт, туура тамактануу).
