Главная / Предметы / Биология ЖРТ / Анатомия / Эндокриндик система. Ички зат бөлүп чыгаруучу бездер (секреция), без бөлүп чыгарып канга кошуучу заттар (гормондор). Организмдин иштешинин гуморалдык жөнгө салынышы.
Ички зат бөлүп чыгаруучу бездер (секреция), без бөлүп чыгарып канга кошуучу заттар (гормондор). Организмдин иштешинин гуморалдык жөнгө салынышы
Эндокриндик система — организмдин иштешин гормондор аркылуу гуморалдык жөнгө салуучу ички секреция бездеринин жыйындысы.
Ички секреция бездери — гормондорду түздөн-түз канга бөлүп чыгарат, бездердин чыгаруу түтүктөрү жок, гормондор абдан аз өлчөмдө бөлүнсө да, организмге күчтүү таасир берет.
Мисал: Гормондордун аз өлчөмдө бөлүнүшү организмдин иштешине чоң таасир этет.
Гипофиз — өсүү гормону (соматотропин), тиротроптук гормон, адренокортикотроптук гормон. Функциясы: башка бездердин ишин жөнгө салат, өсүүнү камсыз кылат. Гипоталамус — релизинг-факторлор. Функциясы: гипофизди көзөмөлдөйт. Калкан бези — тироксин, трийодтиронин. Функциясы: зат алмашууну тездетет, өсүүнү жана өнүгүүнү камсыз кылат. Калкан алдындагы бездер — паратгормон. Функциясы: кандагы кальций деңгээлин жөнгө салат. Уйку бези (Лангерганс аралчалары) — инсулин, глюкагон. Функциясы: кан шекерин жөнгө салат. Бөйрөк үстүндөгү бездер — адреналин, норадреналин, кортизол. Функциясы: стресс реакциясы, кан басымын жана жүрөк ишин күчөтүү. Жыныс бездери — эстроген, прогестерон, тестостерон. Функциясы: жыныс белгилерин калыптандыруу. Эпифиз — мелатонин. Функциясы: уйку-ойгонуу ритмин жөнгө салуу.
Гормондор — өтө активдүү биологиялык заттар. Негизги милдети — организмдин ички чөйрөсүн туруктуу кармоо (гомеостаз). Ашыкча же жетишсиз бөлүнүшү ооруларды жаратат: Гипофиздин өсүү гормону ашыкча бөлүнсө — акромегалия, жетишсиз болсо — карликовость. Инсулин жетишсиздиги — кант диабети. Тироксин жетишсиздиги — микседема, кретинизм.
Гуморалдык жөнгө салуу — кан аркылуу химиялык заттар (гормондор) менен клеткалардын ишин көзөмөлдөө. Бул процесс нерв системасы менен бирге иштеп, организмдин бардык системаларын координациялайт.
