Главная / Предметы / Биология ЖРТ / Жалпы биология / Тирүү материянын уюштурулуш деңгээлдери
Тирүү табият абдан татаал түзүлүшкө ээ жана ал иерархиялык деңгээлдер боюнча уюштурулган. Ар бир деңгээл — төмөнкү деңгээлдерден куралат жана жогорку деңгээлдерге негиз түзөт.
Бул эң төмөнкү биологиялык деңгээл. Органикалык жана органикалык эмес молекулалар: белоктор, липиддер, көмүртектер, нуклеин кычкылдары (ДНК, РНК).
Функциясы: зат алмашуунун негизги реакциялары ушул деңгээлде жүрөт.
Мисал: ДНК молекуласы, глюкоза, АТФ.
Клетка ичиндеги түзүлүштөр жана органоиддер. Ар бир органелла белгилүү бир функцияны аткарат.
Мисалдар: митохондрия (энергия өндүрүү), рибосома (белок синтези), хлоропласт (фотосинтез).
Тирүү организмдердин негизги түзүлүш жана функциялык бирдиги — клетка. Прокариоттук жана эукариоттук клеткалар бар.
Мисал: бактерия клеткасы, өсүмдүк клеткасы.
Бирдей түзүлүшкө жана функцияга ээ клеткалардын топтому.
Өсүмдүктөрдө: механикалык, өткөргүч, жабуучу ткандар. Жаныбарларда: эпителий, булчуң, нерв жана туташтырма ткандар.
Бир нече түрдүү ткань биригип органды түзөт.
Мисал: жүрөк, өпкө, жалбырак, тамыр.
Организм — бардык органдар системалары бирге иштеген бүтүн тирүү система.
Мисал: адам, ит, карагай.
Бир түргө таандык организмдердин белгилүү бир аймакта жашаган жыйындысы — популяция.
Мисал: Ысык-Көлдүн алабугасынын популяциясы.
Бир аймакта жашаган организмдер жана алардын жашоо чөйрөсү түзгөн туруктуу система.
Мисал: токой биогеоценозу, көл экосистемасы.
Жердеги бардык тирүү организмдер жана алардын чөйрөсү.
Мисал: Жер планетасындагы бардык тирүү материя.
