Ткань деген эмне?
Ткань — бул түзүлүшү жана милдети боюнча окшош болгон клеткалардын тобу. Алар бирдиктүү кызмат аткарып, орган түзүшөт.
Мисал: Клеткалар биригип ткань түзөт, ткань органдарды түзөт, органдар бүт организмди түзөт.
Өсүмдүк ткандарынын негизги түрлөрү
Өсімдүктөрдө төмөнкү негизги ткань түрлөрү бар:
- Жабуучу (эпидерма) — жанаша жайгашкан, сырткы катмар. Милдети: өсүмдүктү коргоо (кургакчылык, микробдордон).
- Өсүүчү (меристема) — тынымсыз бөлүнөт, ири ядролуу. Милдети: өсүмдүктүн узунуна жана туурасынан өсүшүн камсыздайт.
- Өткөргүч — узун түтүкчө сымал клеткалар. Милдети: сууну, минералдарды, азыктарды жеткирүү.
- Негизги (паренхима) — жеңил түзүлгөн, ар түрдүү клеткалар. Милдети: фотосинтез, запастык зат топтоо.
- Механикалык — калың кабык, була. Милдети: организмди бекемдөө, форма берүү.
Ткань түрлөрүн салыштыруу
- Жабуучу — жука кабык, тыгыз; жайгашкан жери: жалбырак, сабак, тамырдын сырты; өзгөчө милдети: коргоо.
- Өсүүчү — бөлүнүүгө жөндөмдүү; жайгашкан жери: учтарда (тамыр, сабак), камбий; өзгөчө милдети: өсүү.
- Өткөргүч — узун түтүкчөлөр; жайгашкан жери: сабак, жалбырак, тамыр; өзгөчө милдети: зат ташуу.
- Негизги — хлоропласттуу; жайгашкан жери: жалбырак, өзөк; өзгөчө милдети: фотосинтез, запастык.
- Механикалык — калың кабык, була; жайгашкан жери: сабак, жалбырактын сабы; өзгөчө милдети: бекемдөө.
Ткандардын ортосундагы байланыш
Ткань системалары өз ара бир бүтүн функциялык система катары иштейт:
- Өсүүчү ткань жаңы клеткаларды берет → бул клеткалар башка ткандарга айланат (жабуучу, өткөргүч, негизги ж.б.).
- Өткөргүч ткань азыктарды жеткирет → негизги ткань аларды фотосинтезге жана запаска колдонот.
- Жабуучу ткань өсімдүктү кургактан, зыянкечтен коргойт.
- Механикалык ткань бутактардын сынбай кармалып турушун камсыздайт.
Мисалдар менен түшүндүрүү
- Кактус: механикалык жана жабуучу ткандары жакшы өнүккөн → ысык климатка ыңгайлашкан.
- Камбий: сабактын туурасынан өсүшүн камсыздайт → дарактар жыл сайын жуандашат.
- Фотосинтез жалбырактын негизги тканында (паренхима) жүрөт.
Эске тутуп жүрүңүз:
- Камбий — өсүүчү ткань. Сабак туурасынан өсөт.
- Ксилема — суу өткөрөт (жогору).
- Флоэма — азыктарды өткөрөт (төмөн жана жогору).
- Паренхима — фотосинтез жүргүзөт.
