Айлананын узундугу, тегеректин аянты

Бул тема ЖРТнын геометрия бөлүгүндө абдан маанилүү.

Айлана

Айлана — бул борбор деп аталган бир чекиттен бирдей аралыкта жайгашкан тегиздиктеги бардык чекиттердин жыйындысы.

• Радиус (r): Айлананын борборунан анын каалаган чекитине чейинки аралык.
• Диаметр (d): Айлананын борбору аркылуу өткөн жана анын эки чекитин туташтырган кесинди. Диаметр эки радиуска барабар ($d = 2r$).
• $\pi$ саны: Грек алфавитинин "пи" тамгасы менен белгиленет. Айлананын узундугунун анын диаметрге болгон катышы дайыма туруктуу сан болуп, ал $\pi$ -ге барабар. $\pi \approx 3.14$.

Айлананын узундугун табуу

Айлананын узундугу (C) — бул айлананы түзгөн сызыктын жалпы узундугу.

• Формула: $C = 2\pi r$ же $C = \pi d$.

Мисал: Радиусу $5$ см болгон айлананын узундугун табалы. $r = 5$ см. $C = 2 \times \pi \times 5 = 10\pi$ см. Эгер $\pi \approx 3.14$ деп алсак, $C = 10 \times 3.14 = 31.4$ см.

Тегерек

Тегерек — бул айлана менен ал чектеп турган ички аймак.

Тегеректин аянтын табуу

Тегеректин аянты (S) — бул тегеректин ичиндеги мейкиндиктин өлчөмү.

• Формула: $S = \pi r^2$.

Мисал: Радиусу $4$ см болгон тегеректин аянтын табалы. $r = 4$ см. $S = \pi \times 4^2 = 16\pi$ $см^2$. Эгер $\pi \approx 3.14$ деп алсак, $S = 16 \times 3.14 = 50.24$ $см^2$.