Сан атооч

Сан атооч — заттын санын, иретин жана өлчөмүн билдирген сөз түркүмү. Ал сүйлөмдө канча? нече? канчанчы? неченчи? деген суроолорго жооп берет.

Сан атоочтун түрлөрү

Сан атоочтор маанисине жана жасалышына карай беш негизги түргө бөлүнөт:

1. Эсептик сан атооч: Заттын так санын билдирет.

Мисалы: бир, эки, он, жүз, миң. Эсептик сан атоочтордон кийин келген зат атоочторго көптүк мүчөлөр уланбайт. Мисалы: он китеп (туура), он китептер (туура эмес).

2. Иреттик сан атооч: Заттын иретин, ордун билдирет. Эсептик сан атоочторго -ынчы/-нчы, -нч мүчөлөрү улануу менен жасалат.

Мисалы: беш-инчи, он-унчу, кырк-ынчы. Эгер сан атооч «ы, и» менен аяктаса, анда -нчы мүчөсү уланат. Мисалы: жыйырма - жыйырма-нчы.

3. Жамдама сан атооч: Заттардын тобун же жамдалып тургандыгын билдирет. Эсептик сан атоочторго -оо, -ошо мүчөлөрү улануу менен жасалат.

Мисалы: эк-өө, үч-өө, беш-өө.

4. Болжолдуу сан атооч: Заттын так эмес, болжолдуу санын билдирет. Бул бир нече жол менен жасалат:

Мисалы: -дай, -ча мүчөлөрү аркылуу: үч-төй, он-догон. Бирдей же жакын сандарды жанаша колдонуу менен: эки-үч, беш-алты. -чалык мүчөсү менен: он-чалык.

5. Бөлчөк сан атооч: Бөлүктөрдүн санын билдирет. Ал заттын бөлчөк бөлүктөрүн көрсөтөт.

Мисалы: үчтөн бир, жарым, ондон эки.

Сан атоочтордун жазылышы

• Татаал сан атоочтор: Эки же андан көп сөздөн куралган сандар. Алар өз-өзүнчө жазылат.

Мисалы: жыйырма үч, миң тогуз жүз токсон беш.

• Кош сан атоочтор: Жакын сандардын биригип, болжолдуу маанини билдириши. Алар дефис (-) менен жазылат.

Мисалы: эки-үч, он-он беш, жүз-жүз элүү.