Орфография — бул сөздөрдү туура жазуу эрежелеринин жыйындысы. Кыргыз тилиндеги сөздөрдү туура жазуу фонетикалык принципке негизделет, башкача айтканда, сөз кандай айтылса, ошондой жазылат. Бирок, айрым учурларда жазуу эрежелерин сактоо зарыл.
Сөздөрдүн жазылышы
- Мүчөлөрдүн жазылышы: Кыргыз тилинде уңгуга уланган мүчөлөр үндөштүк законуна ылайык жазылат.
- Жуан үндүүлөр менен: шаар-да, мектеп-те.
- Ичке үндүүлөр менен: көл-дө, үй-дө.
- Үндүү жана үнсүз тыбыштардын үндөшү: китеп-ти, бала-ны.
- Бирок: Кээ бир сөздөрдө бул эреже сакталбашы мүмкүн. Мисалы, көп-төн, эшик-тен эмес, көп-төн, эшик-тен деп жазылат.
- Татаал сөздөрдүн жазылышы: Татаал сөздөр бир нече сөздөн туруп, бир маанини билдирет.
- Кошмок сөздөр: Эки сөздүн биригишинен пайда болуп, бирге жазылат.
Мисалы: Башбармак, карагат.
- Кош сөздөр: Эки сөз дефис (сызыкча) аркылуу байланышып жазылат.
Мисалы: Кийим-кече, ата-эне.
- Бирикме сөздөр: Эки же андан ашык сөз айрым жазылат.
Мисалы: Акылдуу бала, жаңы жыл.
- Кыскартылган сөздөрдүн жазылышы: Уюмдардын, мекемелердин аттарынын биринчи тамгаларынан түзүлгөн сөздөр.
Мисалы: ЖК (Жогорку Кеңеш), УИА (Улуттук илимдер академиясы).
Баш тамганын колдонулушу
Баш тамга туура жазуунун маанилүү эрежелеринин бири.
- Энчи аттар: Адамдын аты-жөнү, жаныбарлардын энчи аттары баш тамга менен жазылат.
Мисалы: Алтынбек, Калиман, Акжолтой.
- Географиялык аталыштар: Өлкөлөрдүн, шаарлардын, дарыялардын, тоолордун аттары баш тамга менен жазылат.
Мисалы: Кыргызстан, Бишкек, Нарын дарыясы.
- Мекеме-уюмдар: Мамлекеттик жана эл аралык уюмдардын, мекемелердин аталыштарынын ар бир сөзү баш тамга менен жазылат.
Мисалы: Билим Берүү Министрлиги, Бириккен Улуттар Уюму.
- Сүйлөмдүн башында: Ар бир сүйлөм баш тамга менен башталат.
Мисалы: Ал кечээ келди.
- Чыгармалардын аттары: Китептердин, гезиттердин, журналдардын аттары баш тамга менен жазылат жана тырмакчага алынат.
Мисалы: «Ала-Тоо» журналы.
