Пунктуация (тыныш белгилери)

Пунктуация — бул жазууда ойду туура, так жана түшүнүктүү жеткирүү үчүн колдонулган тыныш белгилердин системасы. Тыныш белгилери сүйлөмдүн маанисин жана түзүлүшүн көрсөтүүгө жардам берет.

Үтүр (,)

Үтүр кыргыз тилинде эң көп колдонулган тыныш белгилеринин бири.

• Бир түрдүү мүчөлөрдүн ортосунда: Сүйлөмдө бирдей грамматикалык милдет аткарган сөздөрдү ажыратуу үчүн колдонулат. Мисалы: Ал китеп, дептер, калем сатып алды.

• Киринди сөздөрдүн ортосунда: Сүйлөөчүнүн ойго болгон мамилесин билдирген киринди сөздөрдү сүйлөмдүн башка мүчөлөрүнөн ажыратуу үчүн колдонулат. Мисалы: Балким, ал келет. Ал, кыязы, мени тааныбайт.

• Татаал сүйлөмдөрдүн ортосунда: Жөнөкөй сүйлөмдөрдүн ортосунда, айрыкча тең же багыныңкы байланыштуу татаал сүйлөмдөрдө колдонулат. Мисалы: Күн тийди**,** бирок аба муздак. Ал келгенде**,** биз кеттик.

Сызыкча (–)

Сызыкча ар кандай кызматтарды аткарат:

• Ээ менен баяндоочтун ортосунда: Эгерде ээ менен баяндооч зат атооч, сан атооч же ат атооч менен туюнтулса жана алардын ортосунда байламта же жардамчы этиш жок болсо. Мисалы: Бишкек – Кыргызстандын борбору. Беш менен беш – он.

• Диалогдордо: Ар бир каармандын сөзүнүн башында. Мисалы: – Кайда барасың? – Үйгө.

• Жанаша жайгашкан сөздөрдү бириктирүү үчүн: Айрым учурларда, эки сөздүн ортосундагы теңдеш маанини билдирүү үчүн. Мисалы: Бишкек – Ош жолу.

Башка белгилер

• Эки чекит (:): Жалпылоочу сөздөн кийин же түз сүйлөөдөн мурун колдонулат. Мисалы: Ал мындай деди**: «Эртең келем.»*

• Чекит (.): Кабарлоо маанисиндеги сүйлөмдүн аягына коюлат. Мисалы: Күн чыкты**.**

• Суроо белгиси (?): Суроолуу сүйлөмдүн аягына коюлат. Мисалы: Сен келесиңби**?**

• Илеп белгиси (!): Илептүү, буйруктуу же сезимди билдирген сүйлөмдүн аягына коюлат. Мисалы: Кандай сонун**!**

• Тырмакча (« »): Түз сүйлөөнү, цитаталарды, чыгарманын аттарын же каймана маанидеги сөздөрдү бөлүп көрсөтүү үчүн колдонулат. Мисалы: Ал айтты**: «Мен баратам».**