-ly түзүлүшү жана өзгөчөлүктөр (fast, hard)

–ly түзүлүшү жана өзгөчөлүктөр (fast, hard ж.б.)

Тактоочтор көп учурда сын атооч + –ly болуп жасалат: quick → quickly, slow → slowly. Бирок орфографиялык өзгөрүүлөр жана өзгөчө формалар бар.

Негизги эрежелер: adj → adv (–ly)

• Жөн эле –ly кошулат: safe → safely, clear → clearly, quiet → quietly
• –y → –ily: easy → easily, happy → happily, noisy → noisily
• –e түшүп, –ly кошулат: gentle → gently, simple → simply, single → singly
• –ic → –ically: basic → basically, economic → economically, tragic → tragically
• Айрым өзгөчө «е» түшүүсү: true → truly, due → duly, whole → wholly (ll эки эсе), full → fully

Public → publicly (–al кошулбайт) — өзгөчө стандарт.

–ly жок келген тактоочтор (adj = adv)

Бул сөздөр сын атооч да, тактооч да боло алат — –ly керек эмес:

• fast (a fast car / run fast)
• hard (a hard task / work hard)
• late, early (a late train / arrive late; an early bus / start early)
• long (a long day / wait long)
• high (a high price / fly high)
• low, near, far (go low/near/far)

Жуптардын маани айырмасы (айрыкча экзамда)

• hard = «катуу/жанкечтиче»; hardly = «дээрлик жок/араң»
• He works hard. vs I can hardly hear you.
• late = «кеч»; lately = «жакында, акыркы күндөрү»
• We arrived late. vs I’ve lately been busy.
• near = «жакын»; nearly = «дээрлик»
• Come near! vs We nearly won.
• high = «бийик/жогору»; highly = «өтө/абдан (баа)»
• fly high vs a highly qualified teacher
• free = «бош/акысыз» (adj); freely = «эркин»
• entry is free vs speak freely
• right (так/туура) vs rightly (адилет, туура себеп менен)
• You answered right vs He rightly refused.
• most (эң көп/көбүнчө «эң»); mostly («негизинен»)
• the most interesting idea vs It’s mostly fine.
• pretty (adj «сулуу»); pretty (adv «бир кыйла» — разговорный)
• a pretty girl vs pretty good movie

–ly көрүнгөн, бирок сын атооч бойдон калган сөздөр

Булардын өз алдынча тактооч формасы жок (адатта more/most менен же айкалашма аркылуу беребиз):

• friendly, lovely, likely, lively, costly, timely, lonely, silly
• She spoke friendly. → She spoke in a friendly way.
• work likely → маанисиз; likely — «ыктымал» деген сын атооч.

Көп колдонулган туура/туура эмес үлгүлөр

• drive fast fastly жок
• work hard hardly (башка мааниде)
• arrive late lately (бул «жакында»)
• speak fluently fluent
• act quickly quick (тактооч эмес)
• a highly effective plan a high effective plan

Экзам фокус: тез шпаргалка

• Adj = Adv: fast, hard, late, early, long, high/low/near/far
• Маани өзгөрөт: hard–hardly, late–lately, near–nearly, high–highly
• –ic → –ically, –y → –ily, true→truly, public→publicly
• –ly көрүнсө да adj: friendly, likely, lively, costly…
• good → well (өзгөчө): She speaks well; well adj да боло алат (feel well = «ден соолугу жакшы»)

Кыска практика (өзүң текшер)

1. He works very (hard / hardly).
2. We’ve (late / lately) moved to a new office.
3. She answered (right / rightly) in the quiz.
4. They are (high / highly) motivated.
5. He arrived (late / lately) to the meeting.
6. Please, speak more (clear / clearly).
7. The door opened (easy / easily).
8. It is (publicly / publically) available.
9. We (near / nearly) finished the project.
10. The team performed (good / well).

Жооптор: 1) hard 2) lately 3) right 4) highly 5) late 6) clearly 7) easily 8) publicly 9) nearly 10) well